بيماري آلزهايمر باعث مي‌شود كه فرد مبتلا به گونه‌اي متفاوت وغير قابل پيش بيني رفتار كند. برخي از آنها پرخاشگر ومضطرب شده وعده اي پرسش يك سوال و انجام يك رفتار را تكرار مي‌كنند. اين رفتارها باعث فشار وتنش در روابط بيمار بخصوص ميان وي ومراقب او مي‌گردد. مهم است كه بدانيم اين رفتارها عمدي نبوده و بدلايل زير بروز مي كند:

·        ناراحتي جسماني: بيماري، مصرف دارو …

·        تحريك زياد: صداهاي بلند، محيط شلوغ و پررفت وآمد.

·        محيط غريبه: ملاقات افراد جديد، ناتواني درشناسايي خانه.

·        وظايف پيچيده : انجام كارهاي دشوار منزل وسايرفعاليت‌هاي سخت.

·        تعامل‌هاي محروم كننده : ناتواني از برقراري ارتباط موثر با ديگران.

علت اين رفتارها هرچه كه باشد،  دقت كنيد كه اينگونه رفتارها را شناسايي نموده وراه‌ حل مناسبي اتخاذ نماييد. اول، رفتار بيمار را شناسايي ومورد بررسي قراردهيد

· رفتار نامطلوب كدام است ؟ آيا ممكن است باعث آسيب به خود وديگران شود؟

· دقيقأ قبل از بروز اين رفتار چه حادثه‌اي رخ داد؟ آيا مسئله‌اي باعث بروز اين رفتار در بيمار گرديد؟

· چه مسئله‌اي بلافاصله پس از رفتار بيمار اتفاق افتاد؟ شما چه واكنشي به آن نشان داديد.

· تلاش كنيد به سوالات زير پاسخ دهيد.  چه، كجا، كي، چرا و چگونه ؟

سپس، راه حل‌هاي موثر را بررسي كنيد

·  نيازهاي بيمار مبتلا به آلزهايمر چيست ؟ آيا آنها تأمين شده‌ان؟

·  آيا مي‌توان براي كاهش رفتار‌هاي مخرب بيمار، محيط را مساعد تر نمود؟

·  چگونه مي‌توانيد واكنش خود را نسبت به آن رفتارها تغيير دهيد؟

·آيا شما به آرامي و با ايجاد حمايت پاسخ مي‌دهد؟

بالاخره، سعي كنيد منبعد واكنش بهتري داشته باشيد

·  آيا واكنش جديد شما موثر بود؟

·  آيا نياز داريد كه ساير عوامل و راه‌حل‌ها ي موجود مورد بررسي قرار گيرند؟

اگر بله، شما  چگونه مي‌توانيد رفتار متفاوتي داشته باشيد؟ تمام بيماران آلزهايمري مشابه يكديگر نيستند، لذا رفتارها و تغييراتي كه آنها تجربه مي كنند متفاوت خواهد بود.. بنابر اين خانواده‌ها ومراقبين درموقعيت‌هاي مختلف به صور گوناگون واكنش نشان مي‌دهند. در زير شايعترين اختلالات رفتاري بيماران وراههاي مقابله با آن مورد بحث قرارگرفته است

. رفتار‌هاي تكراري

بيمار مبتلا به آلزهايمري ممكن است موضوعي را مرتب تكرار كند و يا كاري را مكررأ انجام دهد.ممكن است لغتي را بگويد و يا مرتب بپرسد. در بسياري از اين موارد بيمار در جستجوي آرامش، امنيت ومحيطي آشنا است.   ممكن است بيمار مرتب راه برود وچيزهايي كه به تازگي تمام كرده دوباده خراب كند. اين رفتارها هرچند كه براي بيمار خطرناك نيست اما باعث ايجاد فشار در مراقب مي‌شود.    درمقابل رفتارهاي تكراري بيمار مي توان به روشهاي زير واكنش نشان داد

:1 ـ در جستجوي دلايل پشت پرده رفتارهاي تكراري باشيد

.تلاش كنيد علل ويژه اين رفتارها را پيدا كرده و آنها را حذف كنيد.

2 ـ به هيجانات پاسخ دهيد نه رفتارها.

بجاي توجه به رفتار بيمار به احساس وي كه باعث  بروز اينگونه رفتارها مي‌شود، توجه كنيد

3 ـ رفتارتكراري بيمار را به يك فعاليت مبدل سازيد.

اگر بيمار مرتب دستهايش را روي ميز مي‌كشد، دستمالي به او بدهيد و از او بخواهيد كه در گردگيري به شما كمك كند.

4 ـ صبور باشيد و با وي به آرامي رفتار كنيد.

به آرامي سخن بگوييد و اورا نوازش كنيد

.5 ـ به بيمار پاسخ دهيد.

پاسخي را كه بيمار در انتظارآن است بدهيد، حتي اگر لازم باشد كه پاسخ را چندين بار تكرار كنيد

.6 ـ بيمار را به كاري مشغول كنيد.

ممكن است ملال و دلتنگ شود و بخواهد كه كاري انجام دهد. ساختاري را تنطيم كنيد و بيمار را به كاري دلچسب مشغول كنيد.

7 ـ از تقويت كننده‌هاي حافظه استفاده كنيد.

اگربيمار سوالات خود را مكررأ مي‌پرسد، تاريخ، روز، ساعت و يا يادداشتها و يا عكس‌هايي را همراه با پاسخ براي      بيمار آماده كنيد.    8

ـ رفتار بيمار را بپذيريد و با آن كار كنيد.

اگررفتار بيمارآسيب زننده نمي‌باشد، اجازه دهيد تا انجام آن ادامه يافته و در عوض تلاش كنيد كه راههايي را براي كار با آنها پيدا كنيد.

9 ـ با پزشك مشورت كنيد.

رفتارهاي تكراري ممكن است بعلت بيماري ويا عوارض دارويي باشند، بهتر است با يك روانپزشك  مشورت كنيد.

رفتار‌هاي پرخاشگرانه

رفتارهاي پرخاشگرانه ممكن است كلامي ( فرياد زدن ، اسم كسي را صدا كردن ) و يا فيزيكي ( زدن ، هل دادن ) باشد. اين رفتار ها ممكن است ناگهاني و بدون دليل واضحي رخ دهد ويا از محيط ناراحت كننده اي منشأ بگيرد. هركدام كه باشد، مهم آن است كه علت عصبانيت و بد خلقي بيمار را بررسي و پيدا كنيم. درزير روشهاي موثري براي پاسخ به اين رفتارها آمده است :

1 ـ  تلاش كنيد كه علت اصلي را پيدا كنيد

ببينيد بلافاصله قبل از اين رفتارها چه حادثه‌اي رخ داده است كه باعث بروز پرخاشگري در بيمار شده است.

2 ـ به احساسات توجه كنيد نه وقايع.

توجه به جزئيات وقايع چندان مهم نيست. به احساسات بيمار كه درپس پرده كلمات قرار دارند توجه كنيد

.3 ـ عصباني نشويد

.    با بيمار به آرامي وبا لحن آهسته صحبت كنيد و اطمينان بخش باشيد

.4 ـ عوامل پرت كننده حواس را محدود كنيد.

محيط زندگي را بررسي كنيد و طوري آن را مرتب كنيد تا از بروز اينگونه رفتارها درآينده جلوگيري به عمل آيد

.5 ـ از فعاليت‌هاي آرامش بخش استفاده كنيد.

ازموسيقي مورد پسند بيمار، ماساژويا تمرينات ورزشي سبك استفاده كنيد.6

ـ به فعاليت ديگر متمركز شويد.

ممكن است كاري ويا موقعيتي باعث خشم بيمار شود. وي را به كار وموقعيتي ديگر مشغول سازيد.

افكار بدبينانه

به علت كاهش حافظه وسردرگمي، بيمارمبتلا به آلزهايمر چيزها را به گونه‌اي ديگر تفسير مي‌كند. وي ممكن است به اطرافيان بدبين شود وبه آنها اتهام دزدي، بي وفايي و ،، . . . بزند. ممكن است بيمار چيزهايي را كه مي‌بيند و يا مي‌شنود به گونه‌اي ديگر تفسير كند. در اين صورت مي‌توان از روشهاي زيراستفاده كرد:1

- دفاعي برخورد نكنيد.

ببينيد چه چيزي باعث آزاربيمارمي‌شود وواقعيت دروني بيماررا درك كنيد. اطمينان بخش باشيد، به او نشان دهيد كه اين موضوع از نظر شما حائز اهميت است.

2 ـ  جر و بحث نكنيد و تلاش نكنيد تا بيمار را متقاعد سازيد.

اجازه دهيد تا بيمار عقايدش را بيان كند. با فرضيات بيمار همراهي كنيد وبه عقيده او احترام بگذاريد

.3ـ پاسخ‌هاي ساده بدهيد.

عقايد خود را با بيماردرميان بگذاريد اما اورا مغلوب توضيحات مفصل وطولاني خود نكنيد

.4 ـ حواس او را بكار ديگري متوجه كنيد.

مثلأ ازاو بخواهيد كه در كارهاي خانه به شما كمك كند

.5 ـ از بعضي چيزها نسخه دومي نيز داشته باشيد.

اگراودرجستجوي چيزخاصي است، سعي كنيد چند تا از آن را داشته باشيد. مثلأ اگر همواره بدنبال كيف جيب بغل خود مي‌گردد، چند تا ازهمان جنس را تهيه كنيد

. اختلال در تشخيص

ممكن است بيمار قادربه شناسايي افراد، مكانها و يا چيزهاي آشنا نباشد. ممكن است روابط قبلي را فراموش كرده و اعضاء خانواده را به اسامي افراد ديگر صدا كند و نسبت به مكاني كه درحال زندگي است احساس سردرگمي كند. ممكن است نحوه استفاده از اشياء معمولي مثل خودكار و چنگال را فراموش كند. اين حالات بيمار براي مراقبين و اعضاء خانواده بسيار دشوار بوده و حوصله و تحمل زيادي را طلب مي كند. اقدامات زير مي‌توانند كمك كننده باشد

: آرامش خود را حفظ كنيد.

هرچند كه نشناختن وصداكردن شما به نام ديگر دردناك مي‌باشد، اما تلاش كنيد تا رنج شما آشكار نگردد

.با توضيح مختصري پاسخ دهيد.

ازتوضيح مفصل وطولاني اجتناب كنيد. پاسخ كوتاه و روشن كافي است.

براي يادآوري از عكس و چيزهاي مشابه استفاده كنيد.

براي يارآوري اشخاص، مكانها و خاطرات از عكس وچيزهاي مشابه استفاده كنيد.بيمار را با ارائه پيشنهاد اصلاح كنيد.  مراقب باشيد كه توضيحات شما جنبه سرزنش پيدا نكند. مثلأ با اشاره به قاشق مي توانيد بگوييد :“ من فكر كردم آن قاشق است ” ويا “ من فكر مي‌كنم كه رضا نوه شما است. ”

مواظب باشيد كه به خود نگيريد.

فراموش نكنيد كه آلزهايمر باعث فراموشي در بيمار شما مي‌گردد. حمايت ودرك بيمارازسوي شما موجب قدرداني و امتنان است.

اضطراب و بيقراري

ممكن است بيمارمضطرب وبي قرار شود وبخواهد مرتب راه برود وآرام و قرار نداشته باشد. ممكن است در مكاني كاملأ دلگير شده و به جزئيات خاصي متمركز گردد ونيز ممكن است بيش از حد به مراقبين براي جلب توجه و كسب راهنمايي  تكيه نمايد. اقدامات زير مي‌تواند كمك كننده باشد.

به احساس حرمان وي توجه كنيد.

ببينيد چه چيزي اورا مضطرب وبيقرار كرده است.

به او اطمينان دهيد.

ازجملات آرامش بخش استفاده كنيد وبه او بفهمانيد كه شما براي مراقبت از وي آنجا هستيد.

بيمار را به كاري مشغول كنيد.

ازموسيقي، هنر ويا نوازش بيمار براي آرام كردن او استفاده كنيد

.محيط را تعديل سازيد.

سرو صدا را كم كنيد ويا در غير ايصورت اورا به محيطي آرام تر منتقل نماييد.

راهي براي تخليه انرژي وي پيدا كنيد.

ممكن است او درپي يافتن كاري باشد تا  انجام  دهد. مي‌توانيد براي قدم زدن بيرون برويد، توپ بازي كنيد ويا به اتفاق به رانندگي برويد.

نكاتي مهم

· آرام باشيد و بيمار را درك كنيد.

· حوصله كنيد و انعطاف داشته باشيد.

· دلايل بروز رفتارهاي مشكل ساز بيمار را مورد بررسي قرار دهيد.

· به هيجانات بيمار پاسخ دهيد نه رفتار‌هاي او.

· از جر وبحث اجتناب كنيد، سعي نكنيد كه بيمار را متقاعد سازيد.

· رفتارهاي بيمار را ناشي از بيماري بدانيد وسعي كنيد با آنها كار كنيد.

· راه حل‌هاي مختلف را پيدا كنيد.

· راههاي تخليه هيجانات و رفتارهاي بيمار را پيدا كنيد.

· از وسايلي كه حافظه بيمار را تقويت مي‌كند استفاده كنيد.

· رفتارهاي بيمار را به خود استناد ندهيد.

· با ديگران در مورد وضعيت و شرايط خود صحبت كنيد.

·  زماني نيز براي استراحت خود در نظر بگيريد.