يكي از تغييرات مهمي كه در اعصاب افراد مبتلا به اسكيزوفرنيا رخ می‌دهد و باعث بروز اختلال در رفتار و هيجانات وي مي‌‌گردد، تغييرات شيميايي است که در مغز وی بروز می‌کند. افزايش يا كاهش نامتناسب آنها مانع از كاركرد صحيح سیستم اعصاب فرد مي‌‌گردد.

براي روشن شدن مطلب ابتدا بهتر است بدانيم مغز ما از ارتباط ميليون‌ها سلول عصبي بوجود آمده و هر سلول مانند يك رشته نخ به سلول‌های متعددی متصل بوده و ارتباط دارد.

اتصال سلول‌هاي مغز با يكديكر به روش‌هاي مختلفي صورت مي‌‌گيرد، يكي از اين روش‌ها مواد شيميايي است که از طرف يك سلول به سمت سلول ديگر ترشح مي‌‌شود. افزايش يا كاهش اين مواد می‌تواند اختلال عملكرد در سلول بعدي مغز را ايجاد كند.

بروز اين تغييرات نهايتاً باعث اختلال عملكرد در گروهي از سلول‌هاي مغز مي‌‌گردد. مثلاً دسته‌اي از سلول‌هاي مغز كه مسئول كنترل خشم هستند اگر با اختلال عملكرد مواجه گردند، بيمار قادر به كنترل عصبانيت و رفتارهاي پرخاشگرانه خود نمي‌گردد.

گروهي از سلول‌ها مسئوليت درك محرك‌هاي خارجي اعم از بينايي و شنوايي و لامسه را دارند كه فعاليت آنها باعث مي‌‌گردد كه اشياء خارجي را آنطور كه هستند ببينيم،‌ بشنويم و يا لمس كنيم. وقتي در كاركرد این گروه از سلول‌هاي مغز اختلال ايجاد شود، ‌در آن صورت فعاليت خودبخودي در آنها بروز مي‌کند و باعث مي‌شود بدون اينكه محرك خارجي وجود داشته باشد، بيمار اشیاء یا افرادی را ببيند يا بشنود که در این صورت دچار توهم شده است.

از سوي ديگر گروهي از سلول‌ها مسئوليت تحليل و تفسير واقع‌بينانه از وقايع خارجي را بعهده دارند. در صورت اختلال در عملكرد اين گروه از سلول‌ها، مغز دچار هذيان مي‌گردد و معتقد مي‌شود مثلاً (بدون اينكه واقعيت خارجي داشته باشد) «نيروهاي شيطاني در تعقيب او بوده و قصد صدمه زدن به او يا خانواده اش را دارند». يكي از مواد شیمیایی كه افزايش آن باعث اختلال در عملكرد اين گروه از سلول‌ها مي‌گردد دوپامين نام دارد. افزايش دوپامين در مناطق خاصي از مغز باعث بروز هذيان يا توهم مي‌شود.

با كم كردن دوپامين از طريق مصرف دارو، پس از 1 تا 5/1 ماه هذيان يا توهم پاك مي‌شود و بيمار متوجه مي‌شود كه افكار غيرواقعبينانه داشته است.

تاكنون موارد متعددی از مواد شيمايي مغز را كه در بروز علايم بيماري اسكيزوفرنيا دخالت دارند، كشف شده اند. از ميان آنها مي‌توان دوپامين، سروتونين، نوراپي نفرين، گلوتامات را نام برد. تغيير مقدار اين مواد در نقاط مختلفی از مغز، مي‌تواند علايم بيماري را ايجاد كند.

اين تغييرات در تمام نواحی مغز بيمار بروز نمي‌كند بلكه نواحي ويژه‌اي از آن دچار تغييرات كاركردي مي‌شوند. قسمت پيشاني مغز از جمله اين نواحي است.

در فرد مبتلا به اسكيزوفرنيا فعاليت قسمت پيشاني مغز كم مي‌شود، از اين رو بيماران با كاهش انگيزه، كاهش تمركز فكر مواجه مي‌گردند.

علت اين تغييرات چيست؟

تاكنون علت بيماري اسكيزوفرنيا يعني عاملي كه باعث اين تغييرات شيميايي مغز مي‌گردد شناخته نشده است. با رشد و پيشرفت علم و كشف بيشتر تغييرات شيمايي مغز، داروهاي جديدتري ساخته مي‌شوند كه هم تأثير بهتري در درمان علايم بيماري دارند و هم عوارض كمتري را در بيمار ایجاد مي‌كنند.